Ευτυχία: Ένας δείκτης μέτρησης της επιτυχίας

Η ευτυχία είναι ένα από τα θέματα που απασχολούν τους φιλοσόφους αλλά και όλο τον κόσμο από την αρχαιότητα έως και σήμερα. Υπήρξαν πολλές ερωτήσεις. Πώς ορίζεται; Μπορεί να θεωρηθεί αυτοσκοπός της ανθρώπινης ύπαρξης; Υπάρχουν αντικειμενικά κριτήρια για την μέτρησής της; Πόσο διαρκής μπορεί να είναι;

Όσο περνούν τα χρόνια, οι ερωτήσεις γίνονται όλο και πιο περίπλοκες και εμπλέκονται νέα κριτήρια. Η ηθική, η συσχέτισή της με την εργασία, τον χρόνο και τα χρήματα έχουν πάρει την πρωτιά και οι απαντήσεις ποικίλουν ανάλογα με την κοινωνική και – ναι, είναι αλήθεια – την  οικονομική κατάσταση αυτού που ρωτάει.

Πρώτος, στο κοντινό παρελθόν, ο πρωθυπουργός της Αγγλίας David Cameron έθεσε στο τραπέζι το θέμα της ευτυχίας και ακολούθησαν πολύ, ακόμα και το γαλλικό περιοδικό Le nouvel observateur, που θέλησαν να ασχοληθούν με το θέμα και να ανακαλύψουν τμήμα της αλήθειας.
Αν κοιτάξουμε στο λεξικό (Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας – Μπαμπινιώτης – 2005) θα δούμε ότι ως ευτυχία ορίζεται «η πλήρης ευχαρίστηση και ικανοποίηση που αισθάνεται κανείς από τη ζωή του».

Τι γίνεται όμως όταν το μεγαλύτερο κομμάτι της ζωής μας είναι η εργασία μας;

Τα ερωτήματα αυτά – ιδίως σε εποχές όπως αυτή που διανύουμε – είναι καίρια και όλοι προσπαθούν να βρουν τη χρυσή τομή. Παρακάτω αναλύονται ορισμένα στοιχεία που μας δείχνουν, όχι τι είναι ευτυχία, αλλά πώς ίσως μπορούμε να την προσεγγίσουμε και να βρούμε την πολυπόθητη ισορροπία.
Βάσει πρόσφατων ερευνών, η Δανία είναι η χώρα με τους πιο ευτυχισμένους κατοίκους. Κατέχει σχεδόν συνεχή ρεκόρ από το 1973,παρ’ όλο που είναι η χώρα με τα υψηλότερα ποσοστά αυτοκτονιών και μεγάλο ποσοστό αλκοολισμού των κατοίκων της. Η πρέσβειρα της Δανίας στην Ελλάδα, κυρία Mette Knudsen, εξηγεί τους λόγους πίσω από τους οποίους κρύβεται η απάντηση:

  • Μειωμένη έως μηδενική διαφθορά
  • Υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης μέσα στην κοινωνία, τόσο προς τους συνανθρώπους, όσο και προς τους πολιτικούς και τους ξένους
  • Υψηλό επίπεδο δυναμικής και χειραφέτησης της κοινωνίας και του πολιτικού συστήματος
  • Ισορροπία μεταξύ εργασίας και προσωπικής ζωής
  • Πλήρης απουσία κοινωνικών διακρίσεων, βάσει της εργασιακής θέσης που κατέχει κάποιος, των χρημάτων που κερδίζει ή του κοινωνικού status που έχει

Βλέπουμε, λοιπόν, ότι μέσα σε πέντε σημεία η πρέσβειρα έχει καλύψει όλο το φάσμα της καθημερινότητας και των θεμάτων που απασχολούν κάθε μέλος της κοινωνίας. Σε μία πιο ελεύθερη μετάφραση μπορούμε να πούμε ότι οι κάτοικοι της Δανίας ζουν σε ένα οργανωμένο κράτος, με αληθινές παροχές και έργο, η κοινωνική συνοχή είναι μεγάλη και οι άνθρωποι είναι ισορροπημένοι, χωρίς να επιδιώκουν την στείρα διάκριση.

Αναδύεται, επομένως, ένα απλό κοινωνικό μοντέλο, μέσα από στο οποίο όλοι μπορούν να συνυπάρξουν και το σημαντικότερο, να λειτουργήσουν και να αναπτυχθούν.

Κάπως έτσι, αναπτύχθηκαν εναλλακτικά συγκριτικά μοντέλα μέτρησης της κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης των κρατών, όπως είναι και η έννοια της GNH (Gross National Happiness). Αυτά έχουν σαν στόχο να αναλύσουν τον ρόλο του εκάστοτε κράτους, να προτείνουν και ίσως υιοθετήσουν εναλλακτικά μοντέλα διαχείρισης και ανάπτυξης και με νέα εργαλεία να οδηγήσουν τα κράτη και τους πολίτες στην ευτυχία.

Πρόταση όλων όσων μετέχουν στα κινήματα αυτά, είναι σε πρώτο στάδιο η διαχείριση και προώθηση θεμάτων Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης, και μετάβασης από το μοντέλο του αυστηρού επαγγελματισμού, του αέναου κυνηγιού του social status και του ωφελιμισμού, στο μοντέλο που λέει «Caring and Curing». Θα πρέπει δηλαδή να αρχίσουμε να ενδιαφερόμαστε για την ουσία των πραγμάτων, των ουσιαστικών στόχων, της προσφοράς και του κέρδους που έχουμε από αυτά και να αλλάξουμε τη φιλοσοφία και την κουλτούρα μας – μέσα από μία διαδικασία «θεραπείας». Είναι αδιαμφισβήτητο ότι σε σκληρά δεδομένα όπως την εποχή που διανύουμε, ίσως μας φαίνεται πολυτέλεια η αλλαγή αυτή, όμως το «positive effect» που προκύπτει είναι η επιτυχής συσχέτιση της ευτυχίας με τις επιτυχίες (προσωπικές ή και επαγγελματικές), την αύξηση της παραγωγικότητας και της μακροβιότητας.

Εξάλλου, και μόνο το γεγονός ότι φέρνουμε στο προσκήνιο το θέμα της ευτυχίας, δείχνει τη διάθεσή μας να ανα-διαπραγματευτούμε ορισμένα ζητήματα, να χτίσουμε εκ νέου δομές και να γίνουμε δημιουργοί – όχι δημιουργικοί όπως ήμασταν μέχρι τώρα, αλλά πραγματικοί κατασκευαστές. Αυτή είναι και η πραγματική ικανοποίηση μίας ομάδας (κοινωνίας, εργαζομένων κτλ), ένας κοινός δημιουργικός σκοπός.

Στο video που παραθέτω, ένα νέο στέλεχος μεγάλης ελληνικής εταιρείας εξηγεί τους λόγους για τους οποίους μπορούμε και πρέπει να δώσουμε νέες ευκαιρίες στην χώρα που είμαστε, να παλέψουμε για το καλύτερο μέλλον που μπορούμε να έχουμε και μας δίνει μικρά μυστικά για τον τρόπο με τον οποίον μπορούμε να το πετύχουμε. Είναι μικρές, καθημερινές αλλαγές, αλλά και μεγαλύτερες. Είναι αλλαγή στον τρόπο που σκεφτόμαστε, που εκτιμούμε ορισμένα πράγματα, που λειτουργούμε, που επιλέγουμε και δρούμε σε καθημερινή βάση.

Σίγουρα, τώρα που οι συνθήκες είναι δύσκολες, το έργο αυτό είναι ακόμα δυσκολότερο, αλλά μόνο η παιδεία και η αλλαγή mentalité μπορούν να μας βγάλουν από αδιέξοδα και να φτάσουμε στην ευτυχία. Τέλος, δεν είναι τυχαίο ότι στην περίφημη πυραμίδα του Maslow, στην βάση της έχει το κομμάτι της αυτονομίας και της κάλυψης των βασικών αναγκών – η δύναμη, με άλλα λόγια να ελέγχουμε τη ζωή μας.

maslowΚλείνοντας, θα ήθελα να προτρέψω όλους να σκεφτούμε τι θα μπορούσαμε να αλλάξουμε στην καθημερινότητά μας. Μικρά πράγματα τα οποία μακροπρόθεσμα θα μας οδηγούσαν σε καλύτερες μέρες. Η αύξηση του ΑΕΠ δεν θα έπρεπε να είναι ο δείκτης με τον οποίον μετράμε την ευτυχία ή την επιτυχία μας.

Αναλογιστείτε πότε ήταν η τελευταία φορά που απολαύσατε έναν περίπατο με έναν φίλο, μία μικρή στιγμή γεμάτη γέλιο με τον/την σύντροφό σας, έναν καλό βιβλίο και μία θεωρητική συζήτηση μέσα από την οποία ανταλλάξατε απόψεις, μάθατε καινούρια πράγματα και νιώσατε καλύτερα……

Δείτε επιπλέον:
Hapiness: rise of a new global paradigm
Η περίπτωση της Δανίας: είναι οι πιο ευτυχιμσένοι άνθρωποι στον κόσμο;